Alpe-Adria fietsen: van Salzburg naar de Adriatische Zee

Alpe-Adria fietsen is de mooiste manier om de Alpen over te steken zonder er een klimvakantie van te maken. Je start in Salzburg, rijdt dwars door de Hohe Tauern en Karinthië, wipt over de grens naar Italië en eindigt met je voeten in de Adriatische Zee bij Grado. Ruim 410 kilometer, en het grootste deel gaat bergafwaarts.

De officiële naam is Alpe-Adria-Radweg, in Italië Ciclovia Alpe Adria. De route bestaat sinds 2013 en is vooral bekend omdat je met de trein door de Tauern-tunnel mag: dat spaart je de enige echte bergpas. In deze gids lees je hoe de etappes lopen, wanneer je gaat en waar je slaapt.

De route in het kort

• Afstand: circa 410 kilometer van Salzburg naar Grado
• Duur: 6 tot 8 fietsdagen
• Richting: noord naar zuid, dan fiets je overwegend bergaf
• Ondergrond: vrijwel volledig asfalt, veel op oude spoortracés
• Niveau: geoefende recreatieve fietser, met e-bike goed te doen voor iedereen

De route is onderdeel van het Oostenrijkse en Italiaanse fietsnetwerk en overal bewegwijzerd met het groene Alpe-Adria-logo. Meer Oostenrijkse routes en reizen vind je in de routegids Oostenrijk.

Etappe 1: Salzburg naar Bischofshofen (65 km)

Je vertrekt vanuit de Mozartstad langs de Salzach. Het Salzachtal is hier nog breed en vlak, met de Tauern al aan de horizon. Onderweg passeer je Hallein met zijn zoutmijn en Golling, waar je een omweg van 5 kilometer kunt maken naar de Gollinger Wasserfall.

Na Golling wordt het dal nauwer bij de Salzachöfen, een kloof waar de weg tegen de rotswand aan ligt. Werfen is de plek om te stoppen: de burcht Hohenwerfen hangt letterlijk boven de weg. Bischofshofen is een prima overnachtingsplaats zonder toeristische franje.

Etappe 2: Bischofshofen naar Bad Gastein (55 km)

Dit is de enige etappe met serieus klimwerk. Vanaf Schwarzach buig je af het Gasteinertal in, en van daar klim je in 35 kilometer van 600 naar ruim 1000 meter. Het gaat geleidelijk, met een steil stuk van 8 tot 10 procent net voor Bad Gastein.

Bad Gastein zelf is een bijzondere plek: belle-époquehotels tegen een steile helling, met een waterval midden in het dorp. Veel hotels hebben een thermaalbad, wat na deze etappe geen overbodige luxe is. Reken op 90 tot 130 euro voor een tweepersoonskamer met ontbijt.

Etappe 3: Bad Gastein naar Spittal an der Drau (75 km)

Hier komt de truc van de Alpe-Adria. Van Böckstein neem je de Tauernschleuse, de autotrein door de 8 kilometer lange tunnel naar Mallnitz. De trein rijdt elk uur, een fietser betaalt rond de 6 euro en je fiets gaat gewoon mee in het rijtuig. Je vermijdt zo de 2600 meter hoge pas, die voor fietsers sowieso niet toegankelijk is.

Vanaf Mallnitz (1200 meter) rol je 50 kilometer bijna onafgebroken bergaf door het Mölltal naar de Drau. Het is de mooiste afdaling van de hele route: Obervellach, de Danielsberg en dan het brede Draudal met Spittal als slaapplaats.

Etappe 4: Spittal naar Villach (45 km)

Een korte, ontspannen dag langs de Drau. Je kunt de route inkorten of juist een omweg maken via de Millstätter See, een van de warmste meren van Oostenrijk. In september is het water nog rond de 20 graden.

Villach is de fietshoofdstad van Karinthië, met een gezellig centrum en volop fietsvriendelijke hotels. Wil je een rustdag, dan is de Faaker See op 10 kilometer een mooie bestemming.

Etappe 5: Villach naar Venzone (75 km)

Vanaf Villach volg je de Gail naar Arnoldstein en steek je bij Thörl-Maglern de grens over. Vanaf Tarvisio begint het bekendste stuk: de Ciclovia Alpe Adria over het oude spoortracé van de Pontebbana-lijn. Je fietst door tunnels en over viaducten, met een constante lichte daling.

Neem lampen mee: sommige tunnels zijn honderden meters lang en niet allemaal verlicht. In ons artikel over fietsverlichting kopen lees je waar je op let. Onderweg passeer je Pontebba, Chiusaforte en de dramatische kloof van de Fella. Venzone is een compleet herbouwd middeleeuws stadje na de aardbeving van 1976 en een fijne eindbestemming.

Etappe 6: Venzone naar Udine (55 km)

Het landschap opent zich: de bergen blijven achter je en je rijdt de vlakte van Friuli in. Via Gemona en Osoppo kom je langs wijngaarden en maisvelden naar Udine. De stad heeft een Venetiaans centrum met de Piazza della Libertà als hoogtepunt.

Bewegwijzering is in Friuli soms minder consequent dan in Oostenrijk. Een gpx-bestand op je fietsnavigatie voorkomt dat je in Udine rondjes rijdt.

Etappe 7: Udine naar Grado (55 km)

De laatste dag is vlak en zonnig. Je passeert Palmanova, een stervormige vestingstad uit 1593 die je vanaf de wal het beste bekijkt. Daarna Aquileia met Romeinse opgravingen en een basiliek met een mozaïekvloer van 760 vierkante meter.

De finale is een dam van 5 kilometer door de lagune naar Grado. Je fietst met water aan beide kanten het eiland op, en dan is er de Adriatische Zee. Een duik hoort erbij.

Beste reistijd voor de Alpe-Adria

Mei, juni en september zijn ideaal. In september is het in de Alpen fris in de ochtend, maar aan de kust nog volop zomer. Juli en augustus zijn in Friuli heet, met regelmatig boven de 32 graden op de vlakte.

De route ligt hoog in het Gasteinertal en bij Mallnitz: in april en oktober kan er sneeuw liggen. Eind mei is de eerste veilige periode. De Tauernschleuse rijdt het hele jaar.

Terugreis en aankomst

Naar Salzburg fiets je vanuit Nederland het makkelijkst met de trein. Hoe je dat regelt lees je in fiets mee in de trein naar het buitenland. Vanuit Grado ga je met de bus of fietst je 25 kilometer naar station Cervignano, en van daar via Udine en Villach terug naar Salzburg. Reserveer fietsplaatsen ruim vooraf, zeker in september.

Veel touroperators bieden de Alpe-Adria als pakketreis met bagagevervoer, meestal in 8 dagen vanaf ongeveer 900 euro. Vergelijk het aanbod in de vergelijker voor Oostenrijk en de routegids Italië.

Praktische valkuilen

• Tunnels zonder licht: tussen Tarvisio en Chiusaforte. Vaste verlichting is een must.
• Weinig winkels in het Mölltal: koop je lunch in Mallnitz of Obervellach.
• Grado in het hoogseizoen: boek de laatste overnachting weken vooraf, zeker in augustus.
• Onweer in de bergen: zomerse buien komen 's middags. Vertrek vroeg op de Gastein-etappe.

De Alpe-Adria is een route die alles heeft: een wereldstad om te starten, echte bergen zonder echte pas, een spoorlijn die je door tunnels naar Italië brengt, en dan de zee als beloning. Weinig fietsroutes in Europa vertellen zo'n compleet verhaal in één week. Pak je fiets, zet je neus richting zuiden en laat de Alpen het werk doen.

Foto: Alan Kabeš via Pexels.